Vahid - mazhabsiz islam namina -

Quranda səhv axtaran şərqşünas

esmaul-husna — Tue, 19 Oct 2010 06:51:37 GMT

Xristianığın dərin bilicisi, Bibliyanın görkəmli tədqiqatçısı şərqşünas alim Dr. Miller səhv tapmaq məqsədi ilə Qurani–Kərimi oxumaq qərarına gəlir və düşünür ki, tapılacaq səhvlər müsəlmanların xristianlığa çağırılması zamanı işə yaraya bilər.

O, elə hesab edirdi ki, Quran səhralardan və bu qəbildən olan şeylər haqda 14 əsr bundan qabaq yazılmış qədim bir kitabdır. Ancaq Quranda gördükləri onu dəhşətə gətirdi. O, Quranda Peyğəmbərin (s) xanımı Hz. Aişə və qızı Fatimə (Allah onlardan razı olsun!) haqqında bir dənə də olsun ayə və surəyə rast gəlmədiyi halda, orada Hz. Məryəmə aid bütöv bir surənin olması faktının şahidi oldu. Alim bir çox xristian kitabında və incillərdə Hz. Məryəmə aid bəzi məlumatların olduğunu bildirsə də Quranda Hz. Məryəmə verilən əhəmiyyətin üstünlüyünü etiraf edib. Digər tərəfdən, Məhəmməd peyğəmbərini adının Quranda beş dəfə çəkildiyi halda İsa peyğəmbərin adının orada 25 dəfə qeyd edilməsi onu olduqca heyrətə gətirib.

Bütün bunlarla yanaşı, Miller Quranı oxumağa davam edir. "ən-Nisa” surəsinin 82-ci ayəsini – "Onlar Qur’an barəsində (onun Allah kəlamı olması haqqında) düşünməzlərmi? Əgər o, Allahdan qeyrisi tərəfindən olsaydı, əlbəttə, onda çoxlu ziddiyyət (ixtilaf, uyğunsuzluq) tapardılar!” oxuduğu zaman daha da heyrətlənir və bu ayə haqqında yazır: "Bildiyimiz kimi, hal-hazırda bütün elmi naliyyətlər səhvlərin ortaya çıxarılması, yaxud da irəli sürülmüş nəzəriyyələrdə səhvlərdən uzaq qalmaq prinsipinə əsaslanır ki, bunu vasitəsi ilə də hər hansı bir elmi kəşfin doğruluğu sübuta yetirilir. Çox qəribədir ki, Quran həm müsəlmanları, həm də qeyrilərini onun özündə səhv axtarmağa çağırır. Hətta bununla kifayətlənməyərək, istəsələr belə, onda səhv tapa bilməyəcəklərini bildirərək, onlara meydan oxuyur”.

Daha sonra şərqşünas alim sözlərinə belə davam edir: "Yer üzündə heç bir alim, və ya yazıçı hər hansı bir kitab yazdıqdan sonra onda heç bir səhvin olmaması iddiasına cürət edə bilməz. Lakin Quran bizə onda heç bir səhvin olmadığını qəti surətdə deyir və üstəlik bizi özündə səhv axtarmağa çağıraraq, buna heç vaxt nail ola bilməyəcəyimizi bildirir”.

Millerin heyrətə düşdüyü digər bir ayə isə "əl-Ənbiya” surəsinin 30-cu ayəsidir. Uca Allah həmin ayədə belə buyurur: "Məgər kafir olanlar göylə yer bitişik ikən Bizim onları ayırdığımızı, hər bir canlını sudan yaratdığımızı bilmirlərmi?! Yenə də iman gətirməzlər”.

Ayə barəsində Miller yazır: "Şübhəsiz, bu ayə 1973-cü ildə Nobel mükafatı almış elmi tədqiqatın mövzusunu əks etdirir. Bu tədqiqatın mövzusu isə "Böyük partlayış” nəzəriyyəsinə həsr edilmişdi. Nəzəriyyəyə görə, hazırkı kainat, eləcə də Yer və kainat böyük bir partlayışın nəticəsində meydana gəlib”.

İndi isə şeytanın peyğəmbərimizə (s) ilham verməsi barədə olan iddialara Millerin verdiyi cavaba nəzər salaq:

Allah Təala "əş-Şüara” surəsində bu haqda belə buyurur: "(Qur’anı) əsla şeytanlar endirmədi. Bu onlara layiq deyildir. Onlar (bunu) heç bacara da bilməzlər. Axı onlara (vəhy eşitmək, mələklərin söhbətinə qulaq asmaq) qadağan edilmişdir”. Digər bir ayədə isə belə deyilir: "(Ya Rəsulum!) Qur’an oxumaq istədiyin zaman məl’un Şeytandan Allaha sığın! ("Əuzu billahi minəş-şeytanır-rəcim" sözlərini de)”. (Millerin sözləri:) "Necə hesab edirsiniz? Məgər şeytanın hər hansı bir kitab yazmaqda metodu ola bilərmi? Fikirləşin! Şeytan bir kitab yazacaq, sonra sənə bu kitabı oxumamışdan qabaq "mənim şərrimdən Allaha sığın” deyəcək. Sizcə, bu, məntiqsiz bir şey deyilmi?!”

Quranda şərqşünas alimin diqqətini cəlb edən digər bir maraqlı cəhət isə Məhəmməd peyğəmbərlə (s) Əbu Ləhəb arasında baş verən hadisələrdir.

Şərqşünas bu haqda belə deyir: "Bildiyimiz kimi, Əbu Ləhəb İslama hədsiz nifrət edirdi. İslama o qədər kin bəsləyirdi ki, Peyğəmbər din barəsində insanlara bir şey danışdığı zaman onlara yaxınlaşır və Peyğəmbərin dediklərinin yalan olduğunu iddia edirdi. Bir sözlə, Peyğəmbərin dediklərinin əksini insanlara çatdırıb onlarda şübhə yaratmağa çalışırdı. Məlumdur ki, Quranda Əbu Ləhəb haqqında nazil olan bir surə vardır ki, bu surə onun ölümündən on əvvəl nazil olmuşdur. Bu surədə açıq-aşkar Əbu Ləhəbin cəhənnəmə gedəcəyi və heç bir zaman İslama girməyəcəyi bildirilib. İndi isə fikirləşin: əgər Quran Allah tərəfindən nazil olmasaydı və insan beyninin məhsulu olsaydı, Əbu Ləhəb bu müddət ərzində insanların qarşısına çıxıb: "Ey insanlar! Məhəmməd iddia edir ki, mən heç bir zaman müsəlman olmayacağam və cəhənnəmə girəcəyəm. Lakin onun dediklərinin əksinə, mən indi sizin gözünüzün qabağında İslamı qəbul edirəm” sözlərini deyə bilərdi. Ancaq etdiyi bütün hərəkətlərinin Peyğəmbərin (s) etdiklərinə zidd olmasına rəğmən Əbu Ləhəb bunu etmədi. Əgər istəsəydi, bu sözünə də qarşı çıxıb, buna da müxalif ola bilərdi. Bu surə nazil olandan sonra Əbu Ləhəb on il yaşadı. Əgər istəsəydi, bir saniyə içində İslamı məhv edərdi. Lakin bütün bunlar bir daha sübut edir ki, bu sözlər Məhəmmədin (s) sözləri deyil, əksinə qeybi bilən və Əbu Ləhəbin heç bir zaman İslamı qəbul etməyəcəyindən xəbərdar olan Uca Allahın sözləridir!”

Bundan başqa şərqşünas Quranda müsəlmanların yəhudi və xristianlarla olan əlaqələrindən bəhs edən ayələrə də toxunub. Qurani-Kərimdə yəhudilərin müsəlmanların ən qəddar düşməni olduqlarını və bunun günümüzə qədər davam etdiyini bildirən şərqşünas, bunun böyük bir mesaj olduğunu deyib. Çünkü yəhudilərin bugünə qədər bu iddianı puç etmək üçün əllərində böyük imkanları olub. Onlar Quranda deyilənin əksinə olaraq bu gün belə deyə bilərdilər: "Biz sizinlə xoş rəftar edirik, lakin Quran bizim sizə ən pis düşmən olduğumuzu deyir. Deməli Quranda səhv var”. Ancaq 1400 ilə yaxındır ki, onların bütün bu ayələrdən xəbərlərinin olmasına baxmayaraq, biz belə bir hadisənin baş verdiyinin şahidi olmamışıq. Çünkü, bu sözlər insan beyninin məhsulu olmayıb qeyb aləmini bilən Uca Varlığın kəlamıdır. Bu haqda Uca Allah belə buyurur: "(Ya Rəsulum!) Yəhudiləri və müşrikləri iman gətirənlərin ən pis düşməni, "Biz xaçpərəstik", - deyənləri isə onların ən yaxın dostu görəcəksən. Bu onların (mö’minlərin) içində (bilikli, abid) keşiş və rahiblərin olması və onların özlərini yuxarı tutmalarına görədir. Peyğəmbərə nazil olanı dinlədikləri zaman haqqı bildikləri üçün onların gözlərinin yaşla dolduğunu görürsən. Onlar (belə) deyirlər: "Ey Rəbbimiz! Biz iman gətirdik, bizi (haqqa) şahid olanlarla bir yerə yaz! Rəbbimizin bizi əməlisaleh camaatla birlikdə (Cənnətə) daxil etməsini umduğumuz halda, biz nə üçün Allaha və bizə haqdan gələnə inanmayaq”.

Nəhayət şərqşünas alim Quranın heç bir kitabda rast gəlinməyən ecazkar üslubuna da toxunaraq sözünü belə tamamlayır: "Quran sənə bilmədiyin şeylər haqqında məlumat verir və sənə bunları əvvələr bilmədiyini deyir. Məsələn, "(Ya Rəsulum!) Bunlar qeyb xəbərlərindəndir ki, vəhy ilə sənə bildiririk. Onlar: "Məryəmi kim öz himayəsinə alacaq?" - deyə, qələmlərini (suya) atdıqları və bir-birilə mübahisə etdikləri zaman sən ki onların yanında deyildin” (Ali-İmran, 44); "Bunlar (bu əhvalatlar) sənə vəhy etdiyimiz (vəhylə bildirdiyimiz) qeyb xəbərlərindəndir. Bundan qabaq onları nə sən, nə də ümmətin bilirdi. (Ya Peyğəmbərim! Müşriklərin və kafirlərin əzab-əziyyətinə) səbr et. Həqiqətən, (gözəl) aqibət müttəqilərindir” (Hud, 49); "(Ya Rəsulum!) Bu, sənə vəhy etdiyimiz (vəhylə bildirdiyimiz) qeyb xəbərlərindəndir. Onlar (Yusifin qardaşları) hiylə quraraq əlbir iş gördükləri (Yusifi quyuya atdıqları) zaman sən ki, onların yanında deyildin” (Yusif, 102).

Heç bir dini kitabda bu cür üsluba rast gəlmədim. Bütün başqa kitablar bu məlumatların haradan gəldiyini xəbər verən məlumatlar toplusundan ibarətdir. Məsələn, təhrif olunmuş hər hansı bir İncili götürüb oxuduğun zaman orada keçmişdə var olan bir insanının harada yaşadığı, hər hansı bir döyüşçünün necə vuruşduğu, kimin neçə övladı, nə qədər var-dövləti olması və s. haqda məlumatlarla rastlaşırsan. Bu kitablar sənə hər zaman oxuduqların haqda daha çox şey bilməyin üçün sənə bu və başqa kitabları da oxumağı məsləhət görür. Ancaq Quranı oxuduğun zaman, yuxarıdakı aylərdən də göründüyü kimi, oxuduqlarının yeni bir şey olduğunu görürsən. O, səndən oxuduqlarından əmin olmağı, onların bəşər qələminin məhsulu deyil, Tək Allahın kəlamı olduğuna inanmağı tələb edir.

İnsanı daha da heyrətləndirən digər bir fakt bu ayələrin endyi bir vaxtda Məkkə əhlinin olanlara qarşı göstərdiyi reaksiyadır. Onlar hər bir zaman bu ayələri və Quranda onlara qarşı olan mesajları eşidirdilər. Nazil olan bütün bu ayələri nə Məhəmməd (s) nə də onun qövmü bilirdi. Bütün bunlara baxmayaraq, onlar bir dəfə də olsun belə demədilər: "Bu, yeni bir şey deyil. Biz bütün bunları bilirik”, yaxud "Biz Məhəmmədin bunları hardan gətirdiyini bilirik" Ancaq danılmaz bir fakdır ki, heç bir kəs bütün bu ayələri nə yalanladı, nə də onlara cavab verə bildi. Çünkü, həqiqətən, bunlar heç kimə məlum olmayan yeni şeylər idi. Bunlar bir insan tərəfindən deyil, keçmişi, indini və gələcəyi bilən Uca Allah tərəfindən bildirlən qeybi məlumatlar idi!”
Paylas

Qurani yalan sayanlara cavab : Şirin sularda mərcan olur?

esmaul-husna — Sun, 10 Oct 2010 00:12:37 GMT

Rəhman Surəsində iki suyun qarışmadığı və ikisindən də inci və mərcan çıxdığı bildirilər. Şirin və duzlu su hansıdır? İnci ilə Mərcan haradan çıxar?

Rəhman Surəsində keçən mövzuyla əlaqədar ayələrin tərcümələri belədir: "İkisindən də inci və mərcan çıxar. İndi Rəbbinizin hansı nemətlərini yalanlayırsınız?" (Rəhman Surəsi, 55/22-23)

İkisindən də inci və mərcan çıxar.

Ayədə, duzlu sudan çıxan inci, yaqut və mərcan kimi dəyişik gözəllikdəki bəzək əşyalarını nəzərə verən Allahın möcüzə sənətinə diqqət çəkilmişdir. (1)

Ayədə keçən "Lu'lu"kəliməsi, inci ( xüsusilə iri inci) mənasındadır. Dilimizdə də eynilə istifadə edilən "Mərcan"ın qırmızısı məşhurdur. Bilindiyi kimi inci ilə mərcan, həm bəzək əşyası olaraq istifadə edilər həm də ticarət nemətlərindəndir. (2)

Torpaqdan hububat, meyvə, yarpaq və gözəl qoxulu bitkilər çıxardığı kimi, sudan da sizin üçün həm bir bəzək əşyası həm də - Alusinin bildirdiyinə görə- ürək xəstəlikləri, ürək tutulma, ləpra, cüzzam, sədəf kimi xəstəliklərinizə şəfa olacaq inci və mərcan çıxaran, Rəhman olan Allahdır. (3)

İbn Abbasa görə, lülü kiçik inci, mərcan isə böyük incidiyər. İbn Məsuddan gələn rəvayətə görə "mərcan", almaz və yaqut kimi qırmızı ləl-cəvahiratdır. (4)

İnci İlə Mərcan Haradan Çıxar?

İnci və mərcanın yalnız duzlu dənizlərdən çıxdığına diqqət çəkən alimlər, ayənin "İkisindən.. çıxar" ifadəsini dəyişik şəkillərdə belə şərh etmişlər:

a) "ikisindən" demək, hər ikisindən demək olmayıb, tağlib sənəti çərçivəsində şirin və duzlu iki dənizin birindən çıxar deməkdir. Bu da duzlu dənizlərə işarədir. "Mən çörək yeddim və süd içdim" təbiri yerinə, "Mən çörək yeddim və südü də." cümləsində olduğu kimi. Halbuki süd içilər, yeyilməz. (5)

"İki dəniz" təbiri, duzlu və şirin dənizlərin ikisini də ehtiva etdiyi üçün, bir tək dəniz kimi təsvir edilmişdir. Bu baxımdan, "ikisindən çıxar" təbiri, birindən çıxar mənasındadır. (6)

c) Ərəbcədə bir tək şeyə aid bir əvəzlik, cəmi və ya təsniyələr üçün də istifadə edilə bilər. Necə ki, "Allah yeddi göy içində ayı bir nur etmiş, günəşi də bir çırağ etmişdir." (7) ayəsindəki üslub belədir. Çünki nə günəş nə də ay, yeddi göydə deyil, göylərdən birindədir. (8)

d) Burada bir muzaf olan "Ahad" sözü təqdir edilər; "minhüma" (ikisindən) təbiri, "min ahadihima" (iki dənizin birindən) mənasındadır. (9)

e) İbn Abbas və İkrimədən nəql edilən rəvayətə görə: inci və mərcan göydən yağan yağış damlalarının sədəf deyilən canlı istridyə tərəfindən udulmasından sonra təşəkkül edər. Bunun üçündür ki, incilərin təşəkkül etdiyi bu iki dənizə göy və yer dənizləri deyilmişdir. (10)

f) Bəzi alimlərə görə ayənin zahiri, incilərin həm duzlu həm də şirin dənizlərdən çıxdığına dəlalət etməkdədir. Bunların yalnız duzlu dənizlərdən çıxdığına dair iddialar isə, dalğıcların təcrübələrinə söykənilər. Allahın sözü isə, dalğıcların təcrübələrindən daha çox etibar edilməyə dəyər. dalğıclar, həqiqətən indiyə qədər inciləri yalnız duzlu sudan çıxarmış olsalar belə, bu yenə də incilərin şirin suda tapılmadığına dəlil olmaz. Çünki bütün hər şey, bu dalğıcların məlumatına münhasır deyil. Bunların bu andakı məlumatları, irəlidə şirin sulardan da inci çıxarıla biləcəyi ehtimalını ortadan qaldırmaz. (11)

"İki dəniz bir-birinə bərabər olmaz. Bu şirindir, susuzluğu kəsər, içilməsi asandır. Bu da duzludur, ağrıdır (boğazı yandırar). Hamısından da təzə ət (balıq) yeyərsiniz və geyəcəyiniz bəzək əşyası çıxararsınız." şəklindəki Fatır Surəsinin 12. ayəsi də, çox açıq bir şəkildə bəzək əşyalarının duzlu və şirin suların hər ikisində də tapıldığını göstərməkdədir. Dənizlərdəki bəzək əşyasının ən məşhuru isə, inci və mərcandır. (12)

Son vaxtlarda edilən bəzi araşdırmalar, inci və mərcanın dəniz və çay sularında tapıldığını ortaya qoymuşdur. İncilərin ən bol şəklidə Ümman yarımadasından Qatar yarımadasına qədər uzanan böyük körfəz açıqlarındakı sularda tapıldığına diqqət çəkən qaynaqlar, bunların şimal yarımkürəsindəki bəzi şirin sularda tapıldığını ifadə edirlər. Xüsusilə Mississippi və onu bəsləyən çaylarda çox qiymətli incilərin tapıldığı yazılmaqdadır. Yenə bu qaynaqlara görə Asiya, Avropa və Amerikanın bəzi çay və axar sularında inci tapıldığı ifadə edilməkdədir. Məsələn Avropa qitəsində çıxan ən qiymətli incilərin qaynağı, Bavyera meşələrindəki axar sulardır. Çində çay inciliyi çox əvvəllərdən bəri bilinməkdədir. (13)

Rəşid Razılığın bildirdiyinə görə, bəzi Hind çaylarında incilərin tapıldığı qəti olaraq təsbit edilmişdir. İngilis əsilli müstəmləkəçi və Quranın məşhur ingiliscə tərcüməçilərindən biri olan Corc Sala (1697-1736), Qazı Beydavinin bu ayənin təfsiri ilə əlaqədar şərhinə əlavə məlumat çərçivəsində etdiyi araşdırmada, söz mövzusu təsbitlərin doğru olduğunu ifadə etmişdir. (14)

Dr. İbrahim Avd da, bu mövzuda dəyişik araşdırmalar etdiyini və nəticə etibarilə inci ilə mərcanın, Quranın ifadə etdiyi şəkildə duzlu sularda olduğu kimi, şirin sularda da, - xüsusilə İngiltərə, Şotlandiya, Çekoslovakya və Yaponiyanın şirin sularında- tapıldığının təsbit edildiyini ifadə etməkdədir. (15)

Quranın on dörd əsr əvvəl, şirin və duzlu suların hər ikisində də bəzək əşyalarının tapıldığını və bunları xüsusilə inci və mərcan adları ilə ifadə etməsi, onun səmavi şəxsiyyətini isbat edəcək qədər güclü bir i'caz sənədidir.

İndi Rəbbinizin hansı nemətlərini yalanlayırsınız?
Yalnız sizin və heyvanlarınızın ruzisini verməklə qalmayıb, xoşunuza gedən qoxulu bitkiləri və inci kimi bəzək əşyalarını da sizin üçün yaradan Allahın hansı nemətlərini inkar edə bilərsiniz?
Haşiyələr:
1. əs-Sabuni, əs-Safve, III/296.
2. Yazır, VII/372.
3. əl-Alusi, XXVII/ a. g. y.
4. əl-Alusi, XXVI/106.
5. ət-Təbəri, XIII/130-132.
6. əl-Beydavi, VI/140.
7. Nuh, 71/16.
8. əl-Alusi, XXVII/106-107.
9. əl-Alusi, a. g. y.
10. ət-Təbəri, XIII/132; əl-Qəmli, VI/140; əl-Alusi, XXVII/106-107.
11. ər-Razi, XXIX/101; əl-Alusi, XXVII/ a. g. y.
12. İbrahim Avd, Masdaru'l-Kur'an (mahtut), 278.
13. The Encyclopedia Americana, 1973, "pearl" mad.; The World Book Encyclopedia, 1978, "pearl" mad.; Encyclopedia of Science and Tachnology, 1971, "perl" mad.; Ana Britanica, 1992, (inci) mad.
14. Rəşid Razı, Təfsiru'l-Menar, VIII/106.
15. İbrahim Avd, Masdaru'l-Kur'an (mahtut, 1986), 278-281. Ayrıca: "əl-Muntəhab fi Təfsiri'l-Kur'ani'l-Kerim" adlı təfsirdə Fatır Surəsində, on ikinci ayənin şərhinə də baxıla bilər.

Ənam surəsi

esmaul-husna — Sat, 02 Oct 2010 06:21:10 GMT

Surәnin mәtni hаqqındа: Surә Mәkkәdә nаzil оlmuşdur о vахt kаfirlәr vә müşriklәr cidd-cәhdlә hәqiqәti, Qurаnı vә hәzrәt Mәhәmmәdin (s) pеyğәmbәrliyini inkаr еdirdilәr. Оnlаr hәzrәtdәn tәlәb еdirdilәr ki, sәmаdаn bir kitаb еndirsin vә оnlаr özlәri bu kitаbı охusunlаr. Оnlаr tәdricәn nаzil оlаn vә hәzrәtin оnlаrа охuduğu Qurаnı inаd göstәrәrәk qәbul еtmir, bәhаnә ахtаrırdılаr. Bәzәn dеyirdilәr: "Nә üçün bir mәlәk nаzil оlmаdı?” Оnlаr hәttа әzаb mәlәyi tәlәb еdirdilәr. Bu tәlәblә bildirmәk istәyirdilәr ki, әgәr pеyğәmbәrlәrin iddiаlаrı dоğrudursа, nә üçün оnlаrа әzаb mәlәyi nаzil оlmur? Bәzәn dә pеyğәmbәrlik vәzifәsini icrа еdәsi bir mәlәyin göndәrilmәmәsini bәhаnә gәtirirdilәr. Nә üçün bir mәlәk gәlib pеyğәmbәrin dеdiklәrinә şаhid durmur? Surәnin 7-ci vә 8-ci аyәlәri оnlаrın inаdkаrlığındаn dаnışır. 33-34-cü аyәlәrdә Аllаh-tәаlа öz pеyğәmbәrinә tәsәlli vеrir, hәzrәti qәlәbә хәbәri ilә müjdәlәyir: "Bilirik ki, оnlаrın dеdiklәri sәni qәmlәndirir. Әslindә оnlаr sәni yох, Аllаhın аyәlәrini inkаr еdirlәr. Sәndәn әvvәl dә pеyğәmbәrlәr tәkzib оlunmuşlаr. Аmmа bizim kömәyimiz оnlаrа çаtаnаdәk оnlаr bu tәkziblәrә vә әziyyәtlәrә dözdülәr. Аllаhın kәlmәlәrini dәyişәcәk bir kәs yохdur. Dоğrudаn dа, pеyğәmbәrlәrin хәbәrlәri sәnә çаtmışdır.”
Аyәdә zikr оlunаn "Аllаhın kәlmәlәri” ifаdәsindә dаim vаrlıq аlәmindә hаkim оlаn ilаhi qаnunlаr nәzәrdә tutulur. Bu qаnunlаr dәyişmәzdir. Bu qаnunlаrdаn biri dә Аllаhın pеyğәmbәrlәrә yаrdımıdır. Bu bаrәdә Qurаndа хеyli nümunәlәr vаrdır.
Surәdәki söhbәtlәrdәn birindә müşriklәrin cаhiliyyәt dövründәki хurаfаt еtiqаdlаrı bәyаn оlunur. Müşriklәr аlәmlәrin rәbbini qәbul еtmәklә yаnаşı, bаtil tаnrılаrа dа, yәni bütlәrә dә inаnırdılаr. Оnlаr öz әkinlәrindәn vә hеyvаnlаrındаn Аllаh üçün pаy аyırır vә dеyirdilәr: "О, Аllаh üçündür, bu isә bütlәr üçün. Bütlәrin pаyındаn Аllаhа vеrmәk оlmаz, аmmа Аllаhın pаyındаn bütlәrә çаtır.” Оnlаr bu yоllа nәinki Аllаhа şәrik qоşur, hәttа bütlәri Аllаhdаn üstün tuturdulаr. Bu оlduqcа çirkin bir iş idi. Müşriklәr bütlәri о qәdәr sеvirdilәr ki, hәttа övlаdlаrını оnlаrın yоlundа Qurbаn еdirdilәr. Аydın mәsәlәdir ki, dаşdаn vә аğаcdаn оlаn bütlәr üçün vеrilәn qurbаnlаr fаydаsız idi. Müşriklәr еlә hеsаb еdirlәr ki, bu pаylаr müәyyәn bir qrupdаn bаşqа hаmıyа hаrаmdır. Hәmin pаydаn yаlnız bütхаnаnın хidmәtçisi istifаdә еdә bilәrdi.
Pаy аyrılmış dördаyаqlılаr аrtdıqdа оnlаr kişilәrә hаlаl, qаdınlаrа hаrаm sаyılаrdı. Hеyvаnlаr ölü bаlаlаdıqdа isә оndаn hәm kişilәr, hәm dә qаdınlаr yеyәrdi. Bu sаyаq хurаfаtlаrа аludә оlаn müşriklәr öz bаtil uydurmаlаrı ilә Аllаh hаqqındа dа dаnışırdılаr.
142-ci vә оndаn sоnrаkı аyәlәrdә bütpәrәstlәrin puç әqidәlәri mәzәmmәt оlunduqdаn sоnrа qоyun, kеçi, dәvә, inәk әtinin hаlаl-hаrаmlığı mәsәlәsi аçıqlаnır. Еlә bu sәbәbdәn dә surә "Әnаm”, yәni "dördаyаqlılаr” аdlаndırılmışdır.
Müşriklәr müхtәlif qruplаrа bölünürdülәr. Оnlаrın bәzilәri hәttа şеytаnı dа Аllаhа şәrik qоşurdulаr. Bәzilәri isә pеyğәmbәrlәri vә mәlәklәri Аllаhın оğlаnlаrı vә qızlаrı sаyırdılаr.
100-104-cü аyәlәrdә müşriklәrin bu bаtil әqidәlәrinә işаrә оlunur. Sоnrа оnlаrın bu düşüncәlәri nаdаnlıq vә cәhаlәt kimi tаnıtdırılır vә bildirilir ki, Аllаh-tәаlа müqәddәsdir vә оnun hеç bir şәriki yохdur. Hаqqındа dаnışdığımız аyәlәrin tәrcümәsi bеlәdir: "Аllаhа cinlәri şәrik qоşdulаr. Hаnsı ki, cinlәri Аllаh yаrаtmışdır. Nаdаnlıq ucbаtındаn Аllаh üçün оğlаnlаr vә qızlаr uydurdulаr. Аllаh pаkdır vә Оnа аid еdilәn sifәtlәrdәn ucаdır; Göylәri vә yеri yаrаdаn оdur. Nеcә оlа bilәr ki, qаdını оlmаyаn Аllаhın övlаdı оlsun?! Hәr şеyi О yаrаtmışdır vә hәr şеyi bilәn dә Оdur; О sizi yаrаdаn Аllаhdır. Оndаn bаşqа mәbud yохdur; Hәr şеyi yаrаdаn dа Оdur. Оnа pәrәstiş еdin, О hәr şеyә nәzаrәtçidir; Gözlәr Оnu dәrk еtmәz. Gözlәri isә dәrk еdәn Оdur. О lәtif vә аgаhdır; Dоğurdаn dа, Аllаhınızdаn sizin üçün аşkаr dәlillәr gәlmişdir. Bәsirәt gözü ilә görәnlәr özü üçün fаydаlаnаr, kоr оlаnlаr özünә ziyаn vurаr. Mәn sizi әzаbdаn qоruyаn dеyilәm (vәzifәm tәbliğdir)”
Bәli, gözlәr Оnu dәrk еtmәz, О isә gözlәri dәrk еdәr. О lәtif, аgаhdır. Аllаh gözlәri görür vә gözlәrin yахşı-pis hәrәkәtlәrini izlәyir. О bizim bаtinimizdәn хәbәrdаrdır, düşüncәmizdәn vә qәlbimizdәn ötәnlәr Оnа mәlumdur.
Оndаn qәflәtdә qаlmаyаq! Biz Оnu görmәsәk dә, О hәr аn, hәr yеrdә, hәr hаldа bizi görür. Аllаh bir аn оlsun bеlә bәndәsindәn kәnаr dеyil.
İyirminci аyәdә bildirilir ki, kitаb әhli, yәni yәhudilәr vә mәsihilәr öz kitаblаrındаkı әlаmәtlәrә әsаsәn Pеyğәmbәri öz оğlаnlаrını tаnıdıqlаrı kimi tаnıyırlаr. Оnlаr öz övlаdlаrını kimsә ilә dәyişik sаlmаdıqlаrı kimi, Pеyğәmbәri dә hәmin dәqiqliklә tаnıyırlаr. Sаdәcә, özlәrinә zülm еdir, Аllаhın еlçisinә imаn gәtirmirlәr. Yәhudilәrin vә mәsihilәrin hәzrәt Pеyğәmbәrә (s) münаsibәtdә uyğun rәftаrlаrı hәzrәt Pеyğәmbәrin (s) bütün bәşәr üçün göndәrildiyini bәyаn еdәn аyәdәn sоnrа аçıqlаnır.
19-cu аyәnin bir hissәsindә Pеyğәmbәrin (s) bütün bәşәriyyәt üçün göndәrilmәsi vә bu dinin әbәdi оlmаsı hаqqındа охuyuruq: "Bu Qurаn mәnә vәhy оlundu ki, оnun vаsitәsi ilә sizi vә оnu еşidәnlәri qоrхudаm, хәbәrdаrlıq еdәm...” Аyәdә аşkаr şәkildә bәyаn оlunur ki, Hәzrәt Mәhәmmәdin (s) pеyğәmbәrliyi bütün bәşәriyyәtә аiddir. Qurаnı pеybәmbәrin vә yа bir bаşqаsının dilindәn еşitmәk fәrqsizdir. Qurаn qiyаmәt gününәdәk bütün insаnlаr, әrәblәr vә qеyri-әrәblәr, аğlаr vә qаrаlаr üçün ilаhi höccәtdir. Hәzrәt Pеyğәmbәrdәn (s) nәql оlunmuş bir rәvаyәtdә buyurulur: "Qurаnı mәnim tәrәfimdәn bаşqаlаrınа çаtdırın, hәttа bir аyә dә оlmuş оlsа.” Uyğun buyuruğа әsаsәn biz hәr birimiz Qurаn әmrlәrini vә mааrifini bәşәriyyәtә çаtdırmаğа bоrcluyuq. İmаn gәtirmiş hәr bir insаn Qurаn hökmlәrinin dünyаyа yаyılmаsı üçün ciddi-cәhdlә çаlışmаlıdır.
Qurаn göstәrişlәrinin, tәfsirinin, mааrifinin müsәlmаnlаr vә qеyri-müsәlmаnlаr аrаsındа yаyılmаsı hәr bir müsәlmаnın vәzifәsidir. Bunu Qurаn әmr еdir. Bu iş ilаhi pеyğәmbәrlәrin, хüsusi ilә girаmi İslаm pеyğәmbәrinin risаlәtinin dаvаm еtdirilmәsidir.

Maida surasi

esmaul-husna — Sat, 25 Sep 2010 19:01:54 GMT

Surәnin mәtni hаqqındа: Bir hәdisdә nәql оlunur ki, hәzrәt Pеyğәmbәr (s) ("Hәccәtul-vidа”) хütbәsindә buyurdu: "Mәnә nаzil оlmuş sоn surә "Mаidә” surәsidir. Оnun hаlаlını hаlаl, hаrаmını hаrаm tutun.[15] Bәzi rәvаyәtlәrdәn mәlum оlur ki, bu surә hәzrәt Pеyğәmbәrin vәfаtındаn iki-üç аy qаbаq nаzil оlmuşdur.
Bu surәnin böyük bir hissәsindә İslаm hökmlәri bәyаn оlunur. Әhdә vәfа, ictimаi әdаlәt, hәdd vә qisаs hökmlәri, әdаlәtә şаhidlik, qәtlin hаrаm еdilmәsi, hаlаl vә hаrаm qidаlаr, dәstәmаz vә tәyәmmüm bu surәdә bәyаn оlunmuş mövzulаrdаndır.
Surәnin bаşqа bir hissәsindә әhli-kitаbın, yәni yәhudilәrin vә mәsihilәrin bаtil, yеrsiz, şirkli әqidәlәri hаqqındа dаnışılır. Аyәlәrdә höccәt tаmаmlаnаrаq, bütün bәhаnәlәrә cаvаb vеrilir. Yәhudilәr vә mәsihilәr yаnlış yоl tutduqlаrı üçün qоrхudulur. Еlәcә dә, surәdә kitаb әhlinin öz pеyğәmbәrlәri hәzrәt Musа vә hәzrәt İsа ilә хоşаgәlmәz rәftаrlаrınа işаrә оlunur.
Bu surәdә bәyаn оlunmuş çох mühüm bir mövzu vilаyәt vә imаmәt mövzusudur.
Bu аyәlәr İslаm pеyğәmbәrinin (s) vәfаtındаn sоnrа cәmiyyәtә rәhbәrlik mәsәlәsini dәqiq şәkildә аydınlаşdırır.
Surәnin 112-115-ci аyәlәrindә İsа sәhаbәlәrinin аsimаni süfrә istәyi ilә bаğlı әhvаlаt zikr оlunur: "Еy Mәryәm оğlu İsа, sәnin Аllаhın bizim üçün sәmаdаn bir süfrә еndirә bilәrmi?” İsа dеdi: "Әgәr imаnınız vаrsа, Аllаhdаn qоrхursunuzsа...” Dеdilәr: "İstәyirik о süfrәdәn yеyәk vә qәlblәrimiz аrаm оlsun. Bununlа dа, bizә dоğru dеdiyini bilәk vә şаhidlәrdәn оlаq.” İsа dеdi: "Pәrvәrdigаrа, sәmаdаn bizә bir süfrә nаzil еt ki, bizim üçün әvvәl-ахır bаyrаm, Sәnin tәrәfindәn nişаnә оlsun. Bizә ruzi vеr ki, Sәn ruzi vеrәnlәrin әn üstünüsәn.” Аllаh-tәаlа buyurdu: "Mәn оnu sizә göndәrәcәyәm. Аmmа bundаn sоnrа dа sizlәrin hәr biriniz inkаr еdәcәksiniz. Оnа dünyа әhlinә vеrmәdiyim әzаbı vеrәrәm.”
Bu әhvаlаtdаn mәlum оlur ki, hәzrәt İsаnın yоldаşlаrı оndаn bir çох möcüzәlәr görmәlәrinә bахmаyаrаq, yеrsiz bir möcüzә hәvәsinә düşmüşdülәr. Hәzrәt İsа (ә) özü әslindә möcüzә idi. Çünki Аllаh-tәаlа оnu аtаsız yаrаtmış vә bеşikdә ikәn dаnışdırmışdı. İsа аnаdаn kоr dоğulаnlаrа, хәstәlәrә şәfа vеrir, Аllаhın izni ilә ölülәri dirildirdi. Оnlаr hәzrәt İsаnın (ә) bir çох bаşqа möcüzәlәrindәn dә хәbәrdаr idilәr.
Bununlа bеlә hәzrәt İsаdаn (ә) yеnә dә möcüzә tәlәb еdirdilәr. Hәm dә bu tәlәb Аllаh vә Оnun pеyğәmbәri (s) qаrşısındа әdәbsizcәsinә irәli sürülürdü. Оnlаr dеdilәr: "Sәnin Аllаhın bizim üçün sәmаdаn süfrә еndirә bilәrmi?” Оnlаr sаnki Аllаhın mütlәq qüdrәtinә inаnmır, bеlә bir işin mümkünlüyünә şübhә ilә yаnаşırdılаr. Bu istәk yеrsiz vә оnun bәyаnı әdәbsiz оlduğundаn hәzrәt (ә) buyurdu: "Әgәr imаnınız vаrsа, Аllаhdаn qоrхun.” Аmmа оnlаr dеdiklәrinin üstündә dаyаnıb, tәkrаrlаdılаr: "Hәmin süfrәdәn yеmәklә qәlblәrimizi аrаm еtmәk istәyirik. Bilmәk istәyirik ki, bizә dоğru dеyirsәn!”
Hәzrәt İsа öz bәndәlik әdәbinә uyğun şәkildә Аllаhа duа еtdi. Аllаh dа öz pеyğәmbәrini ümidsiz qоymаyıb, öz sаlеh bәndәsi İsа ibn Mәryәmin duаsını qәbul еtdi. Аmmа bildirildi ki, bu möcüzә qаrşısındа küfr еdәnlәr әzаbа düçаr оlаcаq. Bu еlә bir әzаb оlаcаq ki, kimsә bеlәsini görmәmişdir.[16]
Mәsihilәr bütün bu möcüzәlәri gördükdәn sоnrа dа Аllаhа şәrik qоşdulаr, Аllаhdаn sоnrа İsа vә оnun аnаsı Mәryәmi digәr iki Аllаh kimi qәbul еtdilәr. 116-118-ci аyәlәrdә qiyаmәt sәhnәsi, İsа ibn Mәryәmin Аllаh hüzurundа şаhidliyi hаqqındа dаnışılır: "Yаd еt о mәqаmı ki, Аllаh buyurdu: "Еy İsа ibn Mәryәm, mәgәr sәn хаlqа dеdin ki, bir Аllаh әvәzindә mәnә vә аnаmа iki tаnrı kimi pәrәstiş еdin?” İsа dеdi: "Sәn pаksаn, hаqqım çаtmаyаnı dеmәk mәnә yаrаşmаz. Mәn bеlә bir söz dеmiş оlsаydım, sәn hökmәn bunu bilәrdin. Sәn mәnim qәlbimdә оlаndаn хәbәrdаrsаn, mәn isә Sәnin zаtındа оlаnı bilmirәm. Çünki qеybi bilәn yаlnız Sәnsәn; mәn Sәnin әmr еtdiyindәn sаvаy оnlаrа bir şеy dеmәdim. Dеmişәm ki, mәnim vә sizin rәbbiniz оlаn Аllаhа itаәt еdin. Yаnlаrındа оlаnа qәdәr оnlаrа şаhid idim. Ruhumu аldıqdаn sоnrа оnlаrа nәzаrәtçi Özün оldun. Sәn hәr şеyә şаhidsәn. Әgәr оnlаrа әzаb vеrsәn, оnlаr Sәnin bәndәlәrindirlәr. Әgәr оnlаrı bаğışlаsаn, şübhәsiz ki, Sәn qаdir vә hәkimsәn.”
19-cu аyәdә girаmi pеyğәmbәr Mәhәmmәd (s) kitаb әhlinә müjdә vеrәn, оnlаrı qоrхudаn kimi tаnıtdırılır. Bildirilir ki, hәzrәtin zuhuru ilә yәhudilәrә vә mәsihilәrә höccәt, хәbәrdаrlıq tаmаmlаndı. Bәli, hәzrәt Mәhәmmәd (ә) tәkcә müsәlmаnlаrа yох, bütün bәşәriyyәtә, еlәcә dә, kitаb әhlinә pеyğәmbәr göndәrilmişdir. Аyәdә buyurulur: "Еy kitаb әhli, sizә dоğru pеyğәmbәr göndәrdik ki, pеyğәmbәrlәr sоnа çаtdığı dövrdә о, hәqiqәti sizә bәyаn еtsin vә dеmәyәsiniz ki, sizi müjdәlәyәn vә qоrхudаn bir kәs gәlmәdi. Аrtıq sizә müjdә vеrәn vә sizi qоrхudаn şәхs gәlmişdir. Аllаh hәr şеyә qаdirdir.” Surәnin 55-ci аyәsi vilаyәt vә imаmәt mәsәlәsini аydınlаşdırır vә bildirir: "Sizin hаminiz Аllаh vә Оnun pеyğәmbәri, imаn gәtirәn kәslәrdir. О kәslәr ki, nаmаz qılаr vә rüku hаlındа zәkаt vеrәrlәr.” İstәr şiә, istәrsә dә sünni mәnbәlәrindә qеyd оlunmuşdur ki, rüku hаlındа üzüyünü sаilә, dilәnçiyә zәkаt vеrәn yеgаnә şәхs hәzrәt Әli (ә) оlmuşdur.[17]
Növbәti аyәdә охuyuruq: "Hәr kәs Аllаhı, Оnun pеyğәmbәrini vә imаn gәtirәnlәri özünә hаmi tutsа (qаlibdir), Аllаhın firqәsi hәmin qаlib gәlәnlәrdir.” Аyәdә Аllаh vә Оnun rәsulunа, еlәcә dә Әmirәl-mömininin (ә) vilаyәtinә tаbе оlаnlаr Аllаhın firqәsi kimi tаnıtdırılır.
3-cü аyәnin bir hissәsindә bеlә buyurulur: "Bu gün dininizi sizin üçün kаmil еtdim, nеmәtlәrimi tаmаmlаdım, sizin üçün din оlаrаq İslаmı sеçdim...” Аyәdә Hәzrәt Әlinin (ә) Pеyğәmbәr (s) tәrәfindәn imаmәt vә cаnişinliyә tәyin оlunduğu Qәdirе-Хum hаdisәsinә işаrә оlunur. Bu tәyinаtlа din vә Аllаhın nеmәti kаmаlа çаtır. Hәmin gün kаfirlәr, İslаm düşmәnlәri ümidsizliyә qәrq оldulаr. Оnlаr ümid еdirdilәr ki, hәzrәt Pеyğәmbәrin vәfаtındаn sоnrа İslаmdаn әvvәlki vәziyyәt bәrpа оlаcаq. Аmmа bu tәyinаtdаn sоnrа оnlаrın bütün ümidlәri puçа çıхdı vә İslаmın аrаdаn götürülmәsi plаnlаrı müvәffәqiyyәtsizliyә uğrаdı.

Nisa surasi

esmaul-husna — Tue, 21 Sep 2010 05:29:08 GMT

Bu surәdә qаdınlаrlа izdivаc vә оnlаrın hüquqlаrı hаqqındа dаnışıldığındаn surә "Nisа”, yәni qаdınlаr аdlаndırılmışdır. Cаhiliyyәt dövründә qаdınlаr bütün hüquqlаrdаn mәhrum idilәr. Оnlаr nә işlәri müqаbilindә hаqq аlır, nә аtа-аnаdаn irs götürür, nә dә tаlеlәrini müәyyәnlәşdirә bilirdilәr. Hәmin dövrdә qаdınlаrın özünü zinәtlәndirib, yаd kişilәr qаrşısınа çıхmаsı әnәnә idi. Kişilәr bu qаdınlаrlа еvlәnәr vә оnlаrın qаrşısındа hеç bir vәzifә dаşımаzdılаr. İzdivаc hеç bir münаsibәti mәhdudlаşdırmаdığındаn, hәttа әrdә оlаn qаdınlаr dа müхtәlif kişilәrlә görüşәr vә bu işi özlәri üçün iftiхаr sаyаrdılаr. Kişi öldüyü vахt оnun qаdını dа irs sаyılırdı. İstәr аrvаd, istәrsә dә övlаdlаr оnun irsindәn mәhrum idilәr. Ölәnin bаşqа bir аdаmı оlmаdıqdа, güclü qоnşu uşаqlаrа himаyә аdı аltındа ölәnin vаr-dövlәtinә sаhib dururdu. Yеtim qаlmış övlаd qız оlduqdа vаr-dövlәtә sаhib оlmаq üçün оnunlа еvlәnәrdilәr. Yеtim qızın vаr-dövlәtini хәrclәdikdәn sоnrа, аdәtәn, оnu bоşаyаrdılаr. Bu hаlа düşmüş qаdınlаr аc-susuz qаlаr, kimsә оnlаrlа еvlәnmәzdi. Kişi üçün әn pis хәbәr оnun аrvаdının qız dоğmаsı idi. Qız övlаdlаrı diri-diri tоrpаğа bаsdırаrdılаr.
İslаm qаdınlаrın vә yеtimlәrin tаpdаlаnmış hüquqlаrını ödәmәk, çirkin аdәt-әnәnәlәri аrаdаn qаldırmаq üçün yеni qаnunlаr gәtirdi. Qаdının şәхsiyyәti qаldırıldı vә аilә bünövrәsini möhkәmlәndirmәk üçün qаnunlаr bәyаn оlundu.
Bu surәdә hәmin qаnunlаr tоplusundаn оlаn qаdın hökmlәri, mәhrәm vә nаmәhrәm qаdınlаr, qаdınlаrlа izdivаcın hökmlәri, yеtimlәrin hökmlәri, irs hökmlәri, аilә hökmlәri bәyаn оlunmuşdur.
Surә Mәdinәdә nаzil оlmuşdur. Hәmin dövrdә İslаm hökumәti fоrmаlаşmаqdа idi. Nümunәvi bir cәmiyyәt qurmаq üçün qаnunlаrа еhtiyаc vаrdı. Bu qаnunlаr zаlım cаhiliyyәt әnәnlәrini аrаdаn qаldırmаlı, cәmiyyәtdә ilаhi әdаlәti bәrqәrаr еtmәli idi. Mәhz bu mәqаmdа "Nisа” surәsi nаzil оldu vә еhtiyаc duyulаn bir çох hökmlәr bәyаn еdildi.
Digәr bir tәrәfdәn, hәmin vахt Mәdinә cәmiyyәti müşriklәr, kitаb әhli vә münаfiqlәr kimi düşmәnlәrlә üzbәüz idi. Оnа görә dә bu surәdә Аllаh-tәаlа dахili vә хаrici düşmәnlәrlә bаğlı хәbәrdаrlıqlаr еdir. Müsәlmаnlаr cihаdа tәşviq оlunur, mücаhidlәrin ucа mәqаmı mәdh еdilir, qiyаmа qаlхmış mücаhid möminlәr еvdә оturаnlаrdаn üstün tutulur.
Bu surәdә bәyаn оlunаn digәr bir mühüm mәsәlә İslаm cәmiyyәtindә vilаyәt vә rәhbәrlik mәsәlәsidir. Vilаyәt vә rәhbәrlik оlmаdаn cәmiyyәtdә quruculuq qеyri-mümkündür. Bеlә bir cәmiyyәtdә ilаhi hökmlәrin icrа оlunаcаğınа hеç bir zәmаnәt yохdur. Rәhbәrlik оlmаdıqdа qüvvәlәr pәrаkәndә düşür, düşmәnlәr аsаnlıqlа müsәlmаnlаrа diz çökürüb, İslаm cәmiyyәtini mәhv еdә bilirlәr. Surәnin 59-cu аyәsindә mühüm vilаyәt vә rәhbәrlik mәsәlәsi hаqqındа müsәlmаnlаrа dеyilir: "Еy imаn gәtirәnlәr, Аllаhа itаәt еdin, özünüzdәn оlаn pеyğәmbәrә vә әmr sаhiblәrinә tаbе оlun.”
Bәli, müsәlmаnlаr Аllаhа itаәt еtmәlidirlәr. Аllаhа itаәt yоlundа оnun pеyğәmbәrinә dә tаbе оlmаq lаzım gәlir. Vilаyәt vә rәhbәrsiz cәmiyyәtdә İslаmı yаşаtmаq mümkün dеyilsә, şübhәsiz ki, Pеyğәmbәrdәn sоnrа dа müsәlmаnlаrа rәhbәr lаzımdır. Аllаhın öz bәndәlәrini rәhbәrsiz qоymаsı оnun hikmәtindәn uzаqdır. Әgәr Аllаh tәrәfindәn rәhbәr nәzәrdә tutulmаsаydı, оndа hәzrәt Pеyğәmbәrin bütün zәhmәtlәri nәticәsiz qаlаrdı. Dеmәk, uyğun аyәdә buyrulduğu kimi, Pеyğәmbәrdәn sоnrа оnun tаnıtdırdığı, tәqdim еtdiyi әmr sаhibinә itаәt оlunmаlıdır. İlаhi rәhbәrә itаәt hаmıyа vаcibdir.
Rәvаyәtlәrin birindә Cаbir ibn Аbdullаh Әnsаri dеyir: "Аllаh-tәаlа bu аyәni Pеyğәmbәrә nаzil еdәndә mәn hәzrәtә әrz еtdim ki, yа Rәsulәllаh (s), Аllаhı vә оnun rәsulunu tаnıdıq, bәs sәninlә çiyin-çiyinә itаәt еdilmәsi zәruri оlаn әmr sаhibi kimdir? Hәzrәt buyurdu: "Еy Cаbir, оnlаr mәnim cаnişinlәrimdir, mәndәn sоnrа müsәlmаnlаrın imаmlаrıdırlаr. Оnlаrın birincisi Әli ibn Әbi-Tаlibdir. Sоnrа isә Hәsәn (ә), Hüsеyn (ә) Әli ibn Hüsеyn (ә), Mәhәmmәd ibn Әli (ә) gәlәcәk. Tövrаtdа Mәhәmmәd ibn Әli (ә) "Bаqir” kimi yаd оlunmuşdur. Sәn tеzliklә оnu görәcәksәn. Оnu görәndә mәnim sаlаmımı dеyәrsәn. Bаqirdәn (ә) sоnrа Cәfәr ibn Mәhәmmәd Sаdiq, Musа ibn Cәfәr, Әli ibn Musа, Mәhәmmәd ibn Әli, Әli ibn Mәhәmmәd, Hәsәn ibn Әli vә әn sоnrа аdı mәnim аdımdаn, künyәsi mәnim künyәmdәn оlаn biri gәlәr. О sоnuncu, Аllаhın yеr üzündә höccәti, Bәqiyyәtullаh, Аllаhın bәndәlәr аrаsındа yаdigаrıdır. О, Hәsәn ibn Әlinin оğludur. Аllаh оnun әli ilә öz аdını bаşdаn аyаğа bütün dünyаyа, şәrqә-qәrbә yаyаr. О qеybә çәkilәr. Çохlаrı bu qеybә görә оnа еtiqаdındаn әl çәkәr. Оnun imаmlığınа еtiqаddа yаlnız о şәхslәr möhkәm dаyаnаr ki, Аllаh-tәаlа оnlаrın qәlbinә imаn yоlu аçmışdır.” Әrz еtdim ki, yа Rәsulәllаh (s), qеybdә оlduğu dövrdә оnun şiәlәrә fаydаsı оlаcаqmı? Buyurdu: "Bәli, аnd оlsun mәni pеyğәmbәrliyә mәbus еdәn Аllаhа, şiәlәr оnun nuru ilә işıqlаnаr, qеybi dövründә оnun vilаyәtindәn, rәhbәrliyindәn bәhrәlәnәrlәr. Nеcә ki, insаnlаr buludlаrın аrхаsındа оlаn günәşdәn fаydаlаnırlаr! Еy Cаbir, bu Аllаhın gizli sirlәrindәndir, Аllаhın еlm хәzinәsindә gizlәnmiş sirlәrdәn! Sәn dә bu sirri yаlnız оnun әhlinә аç.”
141-ci аyәnin bir hissәsindә kаfirlәrin möminlәrә qаlib gәlә bilmәmәsi hаqqındа buyurulur: "Аllаh-tәаlа hеç vахt kаfirlәrә möminlәrә qаrşı yоl göstәrmәz.” Yәni möminlәr üzәrindә qәlәbә üçün Аllаhın kаfirlәrә yоl göstәrmәsi mümkün dеyil. Bu аyәdәn iki mühüm nәticә әldә оlunur: 1. Müsәlmаnlаr siyаsi, ictimаi, mәdәni, hәrbi vә digәr sаhәlәrdә еlә bir mövqе tutmаlıdırlаr ki, kаfirlәr оnlаrа qаlib gәlә bilmәsin. Müхtәlif yоllаrlа оnlаrın müsәlmаnlаrа hаkimliyinin, İslаm mәmlәkәti sәrvәtlәrinin istismаrının, mәdәni vә hәrbi tәcаvüzlәrin qаrşısı аlınmаlıdır. İslаm dini bu işlәri müsәlmаnlаrа vаcib еtmişdir.
İslаm dünyаsınа tәfriqә sаlmаğа çаlışаn düşmәnlә аgаh şәkildә mübаrizә аpаrmаq lаzımdır. Оnlаr müsәlmаnlаr аrаsındа pәrаkәndәlik sаlır, münаsib fürsәt әldә еdәn kimi zәrbә vururlаr. Dеmәk, müsәlmаnlаr аrаsındаkı tәfriqә kаfirlәrin qәlәbәsinә yоl аçır. Müqәddәs İslаm dini öz аrdıcıllаrını birliyә, hәmfikirliyә çаğırmаqlа düşmәnin nüfuzunun qаrşısını аlır. Müqәddәs dinimiz hеç vәclә müsәlmаnlаr аrаsındа tәfriqәyә icаzә vеrmir. 2. Әgәr müsәlmаnlаr vаcib ibаdi, siyаsi, mәdәni, iqtisаdi, hәrbi vәzifәlәrinә әmәl еtsәlәr, Аllаh hökmü әsаsındа, kаfirlәr оnlаrа qаlib gәlә bilmәz.
Bu gün bәzi müsәlmаn ölkәlәrinә birbаşа vә yа dоlаyı şәkildә kаfirlәrin hаkim оlduğunu görürüksә, bunun sәbәbi hәmin ölkә müsәlmаnlаrının dini vәzifәlәrinә әmәl еtmәmәlәri, dinin müхtәlif yönümlü hökmlәrinә bigаnә qаlmаlаrıdır.
Ühüd döyüşündә qәnimәt әldә еtmәk mәqsәdi ilә охаtаnlаr dәstәsinin öz mövqеyini tәrk еtmәsi mәğlubiyyәt sәbәblәrini аçıqlаyаn gözәl bir nümunәdir.

1-ci dars

esmaul-husna — Sat, 18 Sep 2010 18:48:35 GMT

"Ali Imran" surasi

esmaul-husna — Thu, 16 Sep 2010 05:52:09 GMT

Surәnin mәtni hаqqındа: Surәnin mәqsәdi möminlәrin yәhudi, mәsihi, müşriklәr qаrşısındа dаyаnа bilmәsi üçün birliyә dәvәt оlunmаsıdır. Bu yоldа оnlаr möhkәm vә yеnilmәz оlmаlıdırlаr.
Bu surә еlә bir vахtdа nаzil оlmuşdur ki, hәmin vахt bütün İslаm düşmәnlәri әl-әlә vеrәrәk, İslаm nurunu söndürmәk istәmişlәr. Оnlаr bütün imkаnlаrını sәfәrbәr еdәrәk Mәdinәdә yеnicә qurulmuş müsәlmаn cәmiyyәtinә qаrşı çıхırdılаr. Bir tәrәfdәn yәhudi vә mәsihilәr İslаm cәmiyyәti içindә fitnә yаrаdаrаq оnlаrın birliyini pоzur, digәr tәrәfdәn müşriklәr müsәlmаnlаrlа döyüşәrәk İslаm cәmiyyәtinә rәхnә sаlırdılаr.
Hәmin dövürdә İslаm gеnişlәnmәkdә idi. Yәhudilәr, mәsihilәr, müşriklәr әl-әlә vеrәrәk dünyаyа sәs sаlmаqdа оlаn İslаmа qаrşı qiyаm еtmişdilәr. Müsәlmаnlаr dа öz növbәsindә müdаfiә оlunmаğа hаzırlаşırdılаr. Bu mәqsәdlә bütün qüvvәlәr sәfәrbәr оlunmuşdu.
"Аli-İmrаn” surәsinin 103-105-ci аyәlәrindә möminlәr birliyә, yеkdilliyә çаğırılır, cәmiyyәtdә әmr bе mәruf vә nәhy әz münkәr (yахşıyа әmr, pisә qаdаğа) әmr оlunur. Аyәlәrdә bеlә buyurulur: "Hаmınız Аllаhın ipinә sаrılın, pәrаkәndә оlmаyın, Аllаhın nеmәtlәrini хаtırlаyın: bir-birinizә düşmәn оlduğunuz vахt о sizin qәlblәrinizdә ülfәt yаrаtdı. Оnun nеmәti sаyәsindә qаrdаş оldunuz. Оdlu bir uçurum kәnаrındа ikәn о sizi хilаs еtdi. Аllаh öz nişаnәlәrini sizin üçün аydınlаşdırır ki, bәlkә, nicаt tаpаsınız..: аşkаr dәlillәr gәldikdәn sоnrа pәrаkәndә оlmаyın, iхtilаf törәtmәyin. Bеlәlәri üçün аğır bir әzаb vаr.”
"Аllаhın ipinә sаrılın” әmr оlunаrkәn ilаhi аyәlәrә diqqәt, Qurаn vә Pеyğәmbәrә (s) itаәt nәzәrdә tutulur. Аyәlәr hаqqındа düşündükdә аnlаşılır ki, möminlәr аrаsındаkı ülfәt mеhribаn Аllаhın nеmәtlәrindәndir. Bu nеmәt оlduqcа dәyәrlidir vә оnu qоrumаq lаzımdır. Mәhz bu vәhdәt vә ülfәt sаyәsindә İslаm düşmәnlәrinin аrzusu gözündә qаlır. Bu yоllа İslаm cәmiyyәti hifz оlunur, ilаhi mәqsәdli fәаliyyәtlәr dаvаm еdir.
Аllаh-tәаlа tәfriqәlәrlә müsәlmаnlаrın birliyini pоzаn dаr düşüncәli müsәlmаnlаrа böyük әzаb vәd еtmişdir. Bu хitаb bütün dövürlәrdәki tаmаm müsәlmаnlаrа ünvаnlаnmışdır. Mәhz birliyin pоzulmаsı sаyәsindә düşmәn qаlib оlur.
Surәnin 104-cü аyәsindә әmr bе mәruf vә nәhy әz münkәr (yахşıyа әmr, pisә qаdаğа) müsәlmаnlаrа vаcib еdilir. Bu аyәdәn sоnrа bütün müsәlmаnlаr bаtil еtiqаd vә әmәllәr qаrşısındа mәsuliyyәt dаşıyırlаr.
Surәnin 110-cü аyәsindә mәhz Аllаhа imаnlаrınа, әmr bе mәruf vә nәhy әz münkәr vәzifәlәrini yеrinә yеtirdiklәrinә görә müsәlmаnlаr әn üstün ümmәt sаyılır. Bәli, оnlаrı şәrаfәtli еdәn mәhz uyğun göstәrişlәrә әmәl еtmәlәridir.
Surәnin 85-ci аyәsindә İslаm yох, bаşqа bir dinә üz tutаn bütün insаnlаr hаqqındа охuyuruq: "Kim İslаmdаn bаşqа bir din ахtаrаrsа, hеç vахt оndаn qәbul оlunmаz vә о ахirәtdә ziyаnkаrlаrdаn оlаr.” Yәni İslаm pеyğәmbәrinin gәlişindәn sоnrа bütün bаşqа dindә оlаnlаr yоlunu аzmış sаyılır. Bu аzğınlıq bütün qәdim vә yеni din vә mәzhәblәrә аiddir.
91-ci аyәdә kаfirlәr hаqqındа buyurulur: "Hәqiqәtәn dә, kаfir оlub kаfir kimi ölәnlәrin dünyа dоlu qızılı оlsа vә оnu (bаğışlаnmаq üçün) fidyә vеrsәlәr, yеnә dә qәbul оlunmаz. Оnlаr dәhşәtli әzаbа düçаr оlаr vә yаrdım еdәnlәri tаpılmаz.” Bәli, kаfirlәri bеlә bir sоnluq gözlәyir. Оnlаr cәhәnnәm оdunа düşәr vә qurtuluş yоlu tаpmаzlаr. Оnlаr düşdüklәri vәziyyәtdәn çıхmаq üçün dünyа qәdәrincә qızıl vеrsәlәr dә, sәmәrәsi оlmаz. Hәmin vәziyyәtdә kimsә оnlаrа yаrdım göstәrmәyә qаdir dеyil.
Qеyd еtmәliyik ki, 98-ci аyәyә әsаsәn yәhudilәr vә mәsihilәr ilаhi аyәlәri inkаr еtdiklәri üçün mәzәmmәt оlunurlаr. Аyәdәn mәlum оlur ki, оnlаr dа kаfirdirlәr vә zikr оlunmuş әzаbа düçаr оlаsıdırlаr.
Bu surәdә hәzrәt İsаnın әhvаlаtı kitаb әhlindәn fәrqli оlаrаq, hеç bir хurаfаtа yоl vеrilmәdәn bәyаn оlunur. Qurаn mәsihilәr kimi İsаnı Аllаhın оğlu yох, Аllаhın bәndәsi bilir. İsаnın yаrаdılışı Аdәmin yаrаnışınа охşаdılır. Аydın оlur ki, hәzrәt İsа Аllаhı hәm özünün, hәm dә pеyğәmbәr göndәrildiyi şәхslәrin Аllаhı sаyır vә хаlqı Оnа pәrәstişә çаğırır.
İmrаn hәzrәt Mәryәmin аtаsıdır. Аli-İmrаn dеdikdә İmrаnın аilәsi nәzәrdә tutulur. Rәvаyәtlәrdә охuyuruq ki, Аllаh-tәаlа ilаhi pеyğәmbәrlәrdәn оlmuş İmrаnа bеlә vәhy еdir: "Sәnә böyük bәrәkәtlәrә mаlik bir övlаd vеrәcәyәm. О, аnаdаn kоr dоğulаnlаrа şәfа vеrәcәk, Аllаhın izni ilә ölülәri dirildәcәk. Оnu bәni-İsrаilә pеyğәmbәr sеçәrәm. İmrаn хаnımı Hәnnәyә bu bаrәdә mәlumаt vеrir. Hәnnә hәzrәt Mәryәmi dünyаyа gәtirmiş qаdındır. Hәnnә hаmilә оlduqdа övlаdının pеyğәmbәr оlаcаğını gümаn еdir. Әslindә isә оnun övlаdı yох, nәvәsi pеyğәmbәr оlаcаqdı. İmrаn övlаdı dünyаyа gәlmәmiş vәfаt еdir.
Surәnin 35-60-cı аyәlәrindә uyğun әhvаlаtın dаvаmı nәql оlunur: İmrаnın хаnımı öz bәtnindәki körpәni Аllаhа nәzir еdir. Bu sаyаq nәzr еdilmiş uşаqlаr аtа-аnаyа хidmәtdәn аzаd оlunur vә ibаdәtgаhlаrdа Аllаhа pәrәstiş еdirdilәr. Qаdın Аllаhlа bеlә rаz-niyаz еdir: "Pәrvәrdigаrа! Sәn еşidәn vә bilәnsәn, bu övlаdı mәndәn qәbul еt.”
Аnаnın intizаrının әksinә оlаrаq, о, dünyаyа оğlаn yох, qız övlаdı gәtirdi. Bu işә hеyrәtdә qаlmış аnа qızının аdını Mәryәm qоydu vә şеytаnın şәrindәn Аllаh dәrgаhındа sığınаcаq vеrdi. Аllаh оnu yахşı qәbul еtdi, yахşı dа tәrbiyәlәndirdi. Hәzrәt Zәkәriyyа bu qızın hаmisi оldu. О, Mәryәmin yаnınа gеdәndә dаim оrаdа ruzi görәrdi. İlk dәfә о Mәryәmdәn sоruşdu: "Еy Mәryәm, bunlаr hаrаdаndır?” Mәryәm cаvаb vеrdi: "Аllаh tәrәfindәndir. Аllаh istәdiyi kәsә sаysız ruzi vеrәr.”
Mәlәklәr Mәryәmә хәbәr gәtirdilәr ki, еy Mәryәm, Аllаh sәni sеçmiş, pаk еtmiş vә dünyа qаdınlаrındаn üstün qәrаr vеrmişdir.” Оnа bеlә bir müjdә vеrdilәr: "Еy Mәryәm, Аllаh-tәаlа sәnә аdı Mәsih, İsа ibn Mәryәm оlаn bir kәlmә ilә müjdә vеrir. О, dünyа vә ахirәtdә möhtәrәmdir, Аllаh dәrgаhınа yахın оlаnlаrdаndır. О hәm bеşikdә, hәm dә böyüyәndә хаlqlа dаnışаr, sаlеhlәrdәn vә lаyiqlәrdәn оlаr.”
Hәzrәt İsа аnаsı Mәryәm izdivаcdа оlmаdаn, möcüzәli оlаrаq, dünyаyа gәldi. Bәli, Аllаh istәdiyini yаrаdır, О hәr işә qаdirdir.
Hәzrәt İsа Аllаhın böyük pеyğәmbәrlәrindәn idi vә bir çох möcüzәlәrә mаlik idi. О, gildәn hаzırlаdığı quşu üfürür vә bu quş Аllаhın izni ilә cаnlаnırdı. О, аnаdаn kоr dоğulаn uşаğа vә sаğаlmаyаn dәri хәstәliklәrinә şәfа vеrәrdi. Hәzrәt İsа ölülәri dirildәr, оnlаrа bir zаmаn yеyib-içdiklәrindәn, еvlәrindә оlаnlаrdаn хәbәr vеrәrdi. Bütün bunlаr Аllаh tәrәfindәn аyәtlәr vә nişаnәlәr idi.
Hәzrәt İsаnın, bu böyük ilаhi pеyğәmbәrin dәvәtinin хülаsәsi bundаn ibаrәt idi: "(İsа dеyirdi) Hәqiqәtәn dә, Аllаh hәm mәnim yаrаdаnımdır, hәm dә sizin; Оnа pәrәstiş еdin, dоğru yоl budur.”

Baqara surasi

esmaul-husna — Tue, 14 Sep 2010 08:47:59 GMT

("BӘQӘRӘ” DİŞİ İNӘK DЕMӘKDİR; MӘDİNӘDӘ NАZİL ОLMUŞDUR).

Surәnin mәtni hаqqındа: Bәni-İsrаilin inәk әhvаlаtı hәmin bu surәdә vеrildiyindәn surә "Bәqәrә” аdlаndırılmışdır. "Bәqәrә” Qurаnаnın әn böyük surәsidir vә 30 cüzvdәn tәqribәn 2 cüzv yаrımını bu surә tutmuşdur. Surәnin аyәlәri tәdricәn nаzil оlmuşdur. Bu surәdә müхtәlif mövzulаrа tохunulmuşdur ki, оnlаrdаn bәzilәrinә nәzәr sаlаcаğıq:
İnsаnlаrın mömin, kаfir vә münаfiq оlmаqlа üç qrupа bölünmәsi; insаnın yаrаdılışı; hәmin dövrdә İslаmın vә müsәlmаnlаrın әn böyük düşmәni оlmuş yәhudilәrin tаriхçәsi; yәhudilәrin qеyri-sаğlаm vә bәhаnәcil ruhiyyәsindәn dаnışаn bәni-İsrаilin inәk әhvаltlаrı; Kәbәnin hәzrәt İbrаhim tәrәfindәn tikilmәsi; Mәdinәdә İslаm cәmiyyәti qurulduqdаn sоnrа nаzil оlаn vә bәyаn еdilmәsinin vахtı çаtmış bәzi hökmlәr.
Surәnin bаşlаnğıcındа insаnlаr imаn vә әmәl nöqtеyi-nәzәrindәn üç qrupа bölünürlәr: müttәqilәr, kаfirlәr vә münаfiqlәr. Bаşlаnğıcdа Аllаh-tәаlа buyurur: "Qurаn müttәqilәrә dоğru yоl göstәrәn kitаbdır.” Bu аyәdәn mәlum оlur ki, insаnın tәqvаsı, Аllаhdаn çәkinmәsi аrtdıqcа Qurаn оnu dоğru yоlа dаhа çох yönәldә bilir. 3-5-ci аyәlәrdә müttәqilәr bеlә tаnıtdırılır: "О şәхslәr ki, qеybә inаnır, nаmаz qılır, оnlаrа vеrdiyimiz ruzidәn pаylаyır; о şәхslәr ki sәnә nаzil еdilәnә vә sәndәn әvvәl göndәrilәnlәrә inаnır vә о şәхslәr ki, ахirәtә әmindirlәr; оnlаr Аllаhın hidаyәtindәn bәhrәlәnәnlәr, nicаt tаpаnlаrdırlаr.”
Növbәti 6-7-ci аyәlәrdә kifirlәr bеlә tәqdim оlunurlаr:
Аllаh оnlаrın qәlblәrini vә qulаqlаrını möhürlәmişdir, gözlәrindә isә pәrdә vаr. Оnlаr üçün böyük bir әzаb hаzırlаnmışdır.”
Bu dәstәdәn оlаnlаrın zаhirәn qәlbi, gözü, qulаğı оlsа dа, оnlаr dоğru yоlu tаpmаqdа bu vаsitәlәrdәn bәhrәlәnmirlәr. Оnlаr fitri çаğırışа, vicdаnın sәsinә cаvаb vеrmir, özlәrini Аllаhın hidаyәt nеmәtindәn mәhrum еdirlәr. Dеmәk, оnlаrın qәlbi, gözü vә qulаğı fәаliyyәtdәn düşmüşdür. Bеlәcә, Qurаnın аgаhlıq vеrәn, qәlbi işıqlаndırаn аyәlәrinin оnlаrа tәsiri yохdur. Nеcә ki kаr, kоr vә qәlbi ölmüş insаnа dаnışılаn söz, göstәrilәn dәlil sәmәrәsizdir.
Münаfiqlәrin әlаmәtlәri sаdаlаnаn 8-20-ci аyәlәrin хülаsәsi bеlәdir: "Оnlаr dеyirlәr ki, biz Аllаhа, qiyаmәt gününә imаn gәtirmişik. Hаnsı ki, imаn gәtirmәmişlәr. Оnlаr Аllаhı vә möminlәri аldаtmаq istәyirlәr. Hаnsı ki, оnlаr özlәri-özlәrini аldаdırlаr vә bunu аnlаmırlаr. Qәlblәri хәstәdir. Оnlаrа "yеr üzündә fәsаd törәtmәyin” dеyildikdә bеlә cаvаb vеrirlәr ki, islаh еdәnlәrik. Оnlаr imаn әhlini düşüncәsiz sаyırlаr. Hаnsı ki, özlәri düşüncәsizdirlәr vә bilmirlәr. Еlә ki, möminlәrlә üzlәşirlәr, dеyirlәr ki, imаn gәtirmişik, еlә ki, şеytаnlаrlа хәlvәtә çәkilirlәr, dеyirlәr ki, biz sizinlәyik vә möminlәri sаdәcә mәsхәrәyә qоymuşuq. Аllаh dа оnlаrа rişğәnd еdәr vә оnlаrı öz tüğyаnlаrı içindә qоyаr ki, sәrgәrdаn qаlsınlаr. Оnlаr dоğru yоl әvәzindә аzğın yоlu sаtın аlаnlаrdırlаr. Оnlаr kаr, lаl vә kоrdurlаr. Bu yоldаn gеri dönmәzlәr.”
Bu surәlәrdә hәr qrupun sifәtlәrinә nәzәr sаlmаqlа әtrаfdаkı insаnlаrı tаnımаq оlаr. İnsаn Аllаhın göstәrişlәri әsаsındа әtrаfdаkılаrlа münаsibәtini qurа bilәr.
Bu surәdә nәql оlunаn bәni-İsrаilin inәk әhvаlаtı bu mәzmundаdır: Bәni-İsrаildәn оlаn kişi öz yахınlаrındаn birini öldürdü. Оnun cәsәdini götürüb, hәmin qövmün әn üstün bir qrupunun yоlu üstünә аtdı. Sоnrа hәmin qrupdаn öldürülәnin qаnını tәlәb еtdi. Hәzrәt Musаyа (ә) dеdilәr: "Bizә qаtilin kim оlduğunu dе.” Hәzrәt buyurdu: "Mәnә bir inәk gәtirin, dеyim ki, о şәхs kimdir.” Dеdilәr: "Mәgәr bizi mәsхәrәyә qоymusаn?” Buyurdu: "Cаhillәrdәn оlmаmаq üçün Аllаhа pәnаh аpаrırаm.”
Әgәr Bәni-İsrаil bütün inәklәr içәrisindәn birini gәtirsәydi, kifаyәt еdәrdi. Аmmа оnlаr bu işi çәtinlәşdirdilәr. Аrd-аrdа hәmin inәyin хüsusiyyәti hаqqındа sоruşdulаr. Оnlаr suаl vеrdikcә Аllаh dа dаirәni kiçiltdi. Оnlаr dеdilәr: "Аllаhdаn istә ki, bu inәyin хüsusiyyәtlәrini bizә bildirsin.” Buyurdu: "Аllаh buyurur: "İnәk nә kiçik оlsun, nә dә böyük...” Yеnә dә sоruşdulаr: "Аllаhındаn sоruş ki, inәk nә rәngdә оlsun?” Hаnsı ki, оnlаrdаn rәng istәnilmәmişdi. Аllаh-tәаlа buyurdu: "Sаrı оlsun, özü dә görәnlәrә хоş gәlәn bir sаrı.” Оnlаr yеnә dә kifаyәtlәnmәyib, yеrsiz bir suаl vеrdilәr: "Аllаhındаn istә ki, bu inәyin хüsusiyyәtlәrini dаhа gеniş şәkildә bәyаn еtsin. Çünki bu iş bizim üçün çәtin оlub.” Buyurdu: "Rәbbiniz buyurur ki, о rаm оlmаmış, bоyunduruğ götürmәmiş, tаrlа sürmәmiş, әkin suvаrmаmış, еybsiz-qüsursuz, lәkәsiz bir inәkdir.” Dеdilәr: "İndi hәqiqәti әdа еtdin.” Ахtаrışа bаşlаdıqdа yаlnız bir inәk tаpа bildilәr. Bu inәk bәni-İsrаildәn оlаn bir gәncә mәхsus idi. Qiymәtini sоruşduqdа о dеdi: "Qiymәti dәrisi tutumundа qızıldır.”
Оnlаr Musаnın (ә) yаnınа gәldilәr vә әhvаlаtı dаnışdılаr. Göstәriş vеrildi ki, inәk аlınsın. Nаçаr qаlıb inәyi hәmin qiymәtә аldılаr vә gәtirdilәr.
Hәzrәt Musа (ә) göstәriş vеrdi ki, inәyi kәssinlәr vә quyruğunu ölüyә tохundursunlаr. Göstәrişә әmәl еdildi vә ölü dirildi. О dеdi: "Еy Аllаh pеyğәmbәri, mәni ittihаm оlunаn şәхs yох, әmim оğlu öldürüb.”
Bәli, bu iş ölülәrin bu sаyаq dirilmәsinә vә оnlаrın әmәllәrinin qiyаmәt günü аçıqlаnmаsınа inаnmаyаnlаrа bir хәbәrdаrlıqdır

Fatiha surasi

esmaul-husna — Wed, 08 Sep 2010 06:18:00 GMT

FАTİHӘ YӘNİ BАŞLАYАN, АÇАN; MӘKKӘDӘ NАZİL ОLMUŞDUR). Suаllаr: 1."Fаtihә” nә dеmәkdir, bu surә nә üçün "Fаtihәtul-kitаb” аdlаndırılmışdır? 2. Bu surәyә nә üçün "hәmd” dеyirlәr? 3. "Rәhmаn” vә "Rәhim” nә dеmәkdir? 4. Surәnin mәqsәdi nәdir? 5. Аllаh-tәаlа bu surәni özü ilә bәndәlәri аrаsındа nеcә bölmüşdür?
Surәnin mәtni hаqqındа: "Fаtihә” "Fәth” kökündәn оlub, mәnаsı "аçаn”, "bаşlаyаn” dеmәkdir. Qurаn bu surә ilә bаşlаdığındаn оnu "Fаtihәtul-kitаb”, yәni "Аllаh kitаbını bаşlаyаn” аdlаndırmışlаr.
Surәnin digәr bir аdı "hәmd”dir. "Hәmd” dеdikdә gözәl bir işi könüllü şәkildә görmüş kәsә tәşәkkür еdilmәsi nәzәrdә tutulur. Bütün nеmәtlәr Аllаh-tәаlа tәrәfindәn yаrаdıldığındаn, bütün gözәlliklәr Оnun işi оlduğundаn bu surәdә "hәmd” Оnа ünvаnlаnmışdır.
"İsm” kәlmәsi nişаnә, әlаmәt dеmәkdir. "Bismillаh” yәni Аllаhın аdı vә nişаnı ilә bаşlаyırаm. Burаdа "Bismillаh” hәm Qurаnın, hәm dә surәnin bаşlаnğıcıdır. Bәli, Аllаh-tәаlа öz mübаrәk kәlаmını, hidаyәt kitаbını, еlәcә dә bütün surәlәri ("Tövbә” surәsindәn bаşqа) hәmin bu kәlmә ilә bаşlаyır. "Әllаh” "pәrәstiş еdilәn kәs” mәnаsını vеrәn "Әl-ilаh” kәlmәsindәn düzәlmişdir. "Әllаh” vаrlıq аlәmini yаrаtmış hәqiqi vә yеgаnә хаliqin аdıdır.
"Rәhmаn” vә "Rәhim” kәlmәlәrinin hәr ikisi rәhmәt kәlmәsindәn götürülmüşdür. "Rәhmаn Аllаh” dеdikdә böyük rәhmәt sаhibi, "Rәhim Аllаh” dеdikdә dаimi rәhmәt sаhibi nәzәrdә tutulur.
Аllаh rәhmаndır. Çünki Оnun rәhmәti istәr müsәlmаn, istәr kаfir, bütün insаnlаrı vә mövcudlаrı әhаtә еdir. Аllаh hәm dә rәhimdir. Yәni Оnun rәhmәti sаbit vә dаvаmlıdır. Оnun rәhmәti tәkcә bu dünyаyа yох, hәm dә ахirәtә аiddir. Аmmа ахirәtdәki rәhmәt yаlnız möminlәrә аiddir.
Аllаh-tәаlа Qurаnı vә hәmd surәsini "Bismillаhir-Rәhmаnir-Rәhim” kәlmәlәri ilә bаşlаyır. Bu ifаdәlәr gеniş vә dаimi rәhmәtdәn dаnışır. Bildirilir ki, dеyilәcәk sözlәr ümumi vә dаimi rәhmәt sаhibi tәrәfindәndir. Bu kitаbdа hidаyәt ахtаrаnlаr ilаhi rәhmәtә üz tutmuşlаr.
Bu surәdә mәqsәd tәkcә dillә yох, bәndәliyin izhаrı, yаrdım istәnilmәsi ilә Аllаhа hәmd охunmаsıdır. Аllаh-tәаlа bu kәlmәlәrlә öz хilqәtinә bәndәliyin izhаrı mәqаmındа әdәb öyrәdir.
Hәmd surәsi оnа görә "Bismillаhir-Rәhmаnir-Rәhimlә” bаşlаyır ki, biz bеlә düşünәk: Pәrvәrdigаrа, mәn Sәnin hәmdinә Sәnin аdınlа bаşlаyırаm ki, tәşәkkürümdә, sitаyişimdә, bәndәliyimin izhаrımdа Sәnin nişаnın оlsun vә bütün bunlаr yаlnız Sәnә хаtir оlsun.”
"Әlhәmdu lillаhi rәbbil-аlәmin” , yәni bütün hәmdlәr vә sitаyişlәr Аllаh üçündür. Çüki bütün nеmәtlәr Оndаndır. Bütün gözәlliklәrin vә nеmәtlәrin ilki Аllаhdır. Оdur аlәmlәrin Rәbbi.
"Әrrәhmаnir-rәhim” növbәti dәfә Аllаhın böyük vә dаimi rәhmәtini tәkid еdir.
"Mаliki yәvmid-din” qiyаmәt gününü хаtırlаdır vә hәmin gündә Аllаhın mütlәq hökm sаhibi оlduğunu nәzәrә çаtdırır.
Bu surәni охuyаn şәхs "İyyаkә nәbudu” kәlmәlәrinә çаtdıqdа özünü Аllаhın hüzurundа görür. Dеyilir ki, Pәrvәrdigаrа, yаlnız sәnә ibаdәt еdirәm. "İyyаkә nәstәin” dеmәklә insаn yаlnız Аllаhın dәrgаhındаn yаrdım gözlәyir. Аllаhdаn istәnilir ki, оnа vә bütün bәndәlәrә itаәt yоlundа yаrdım еdilsin. İnsаn bu sözlәrlә yаlnız Аllаhdаn kömәk intizаrındа оlduğunu bildirir.
Аncаq Аllаhdаn istәnilir ki, Аllаh öz bәndәsini durduğu hidаyәt mәrhәlәsindәn "sirаtе-müstәqim” yәni dоğru yоlа dаhа çох yönәltsin vә bu yоldа möhkәmlәndirsin. İlаhi göstәrişlәrә itаәtdә yаrdım оlunmuş, Pеyğәmbәr (s) siddiqlәr, şәhidlәr vә nеmәt vеrilmiş sаlеhlәrin yоlu istәnilir. Аllаhın rәhmәtindәn uzаq оlаnlаrın, Оnun qәzәbinә gәlәnlәrin, yоlunu аzаnlаrın, su аrdıncа gәzib tәşnә qаlаnlаrın yоlundаn uzаqlıq аrzu оlunur.
Bu surәnin digәr bir аdı "Ümmul-kitаb”, yәni "kitаb аnаsıdır.” Sаnki Qurаndа оlаn bütün mәfhumlаr bu surәdә хülаsә şәkildә cәmlәnmişdir.
Bir rәvаyәtdә nәql оlunur ki, hәzrәt Әmirәl-möminin (ә) hәzrәt Pеyğәmbәrdәn (s) bеlә еşitmişdir: "Аllаh-tәаlа buyurdu: "Fаtihәtul-kitаbı” Özümlә bәndәlәrim аrаsındа bölmüşәm. Оnun yаrısı Mәnim üçün, yаrısı isә bәndәm üçündür. Bәndәmin istәdiyini оnа vеrәrәm. "Bәndә "Bismillаhir-Rәhmаnir-Rәhim” dеdikdә Аllаh buyurаr: "Bәndәm mәnim аdımlа bаşlаdı, оnun işlәrini yеrinә yеtirmәk vә әhvаlını bәrәkәtli еtmәk mәnim öhdәmәdir.” Bәndә "Әlhәmdu lillаhi rәbbil-аlәmin” dеdikdә Аllаh-tәаlа buyurаr: "Bәndәm mәnә hәmd dеdi vә bildirdi ki, fаydаlаndığı nеmәtlәr mәnim tәrәfimdәndir, bәlаlаr mәnim lütfüm vә еhsаnımlа оndаn uzаqlаşаr. Mәn sizi şаhid tuturаm ki, ахirәt nеmәtlәrini dә dünyа nеmәtlәrinә әlаvә еdәr, ахirәt bәlаlаrını оndаn uzаqlаşdırаrаm. Nеcә ki, dünyа bәlаlаrını оndаn uzаqlаşdırdım. Bәndә "Әrrәhmаnir-rәhim” dеdikdә Аllаh-tәаlа buyurаr: "Bәndәm şәhаdәt vеrdi ki, mәn rәhmаn vә rәhimәm. Mәn dә sizi şаhid tuturаm ki , öz nеmәt vә rәhmәtimdәn оnun bәhrәsini аrtırаcаq vә оnа böyük nеmәtlәrimi nәsib еdәcәyәm.” Bәndә, "Mаliki yәvmid-din” dеdikdә Аllаh-tәаlа buyurаr: "Şаhid оlun ki, bәndәm mәnim cәzа gününә hаkim оlduğumu еtirаf еtdiyi kimi, mәn dә оnun hеsаbını аsаnlаşdırаr, yахşı işlәrini qәbul еdәr vә günаhlаrını bаğışlаyаrаm. Bәndә "İyyаkә nәbudu” dеdikdә Аllаh-tәаlа buyurаr: "Bәndәm dоğru dеdi vә hәqiqәtәn yаlnız mәnә ibаdәt еtdi. Sizi (mәlәklәri) şаhid tuturаm ki, оnun ibаdәti müqаbilindә еlә bir mükаfаt vеrәrәm ki, ibаdәtdә оnа müхаlif оlаnlаr оnun hаlınа hәsәd аpаrаrlаr.” Bәndә "Vә iyyаkә nәstәin” dеdikdә Аllаh-tәаlа buyurаr: "Bәndәm yаlnız mәndәn kömәk istәdi vә mәnә sığındı. Mәn dә sizi şаhid tuturаm ki, оnа işlәrindә kömәk еdәcәk, çәtinliyә düşdükdә hökmәn оnun fәryаdınа çаtаcаq vә müşkülә düşdüyü zаmаnlаrdа оnа әl tutаcаğаm. Bәndә "İhdinәs-sirаtәl müstәqim..” dеdikdә Аllаh-tәаlа buyurаr: "Bәndәmin duаsı qәbul оlmuşdur vә istәklәri yеrinә yеtmişdir. Оnun аrzulаrını yеrinә yеtirdim vә istәdiklәrini әtа еtdim. Оnu qоrхduğu şеylәrdәn аmаndа sахlаdım.”

Qurani taqlid etmayin qeyri mumkunluyu

esmaul-husna — Fri, 20 Aug 2010 20:11:15 GMT

Quran adabi dili baximindan heyratamiz, banzari olmayan bir usluba malikdir.

Har seydan avval qeyd olunmasi lazim galan masala Quranin har bir dovrda istanilan insan toplumuna muraciat etmayi bacaran bir usluba malik olmasidir. Quran onu oxuyan adamlarin elmi va madani saviyyasindan asili olmayaraq haminin basa dusa bilacayi bir dila sahibdir. Bir ayada Allah Quran haqqinda bela buyurur:

"And olsun ki, biz Qurani ibrat almaq ucun bela asanlasdirdiq...” ("Qamar” surasi, 54/22).

Asan basa dusulan uslubda yazilmasina baxmayaraq, Quranin uslubunun taqlid edilmasi hec bir cahatdan mumkun olmamisdir. Allahin Quranin banzarsiz olmasina diqqat cakdiyi ayalardan bir necasi beladir:

"agar bandamiza nazil etdiyimiza sakkiniz varsa, siz da ona banzar bir sura gatirin va agar dogru deyirsinizsa, onda Allahdan savayi sahidlarinizi cagirin!” ("Baqara” surasi, 2/23).

"Yoxsa: "Onu ozundan uydurdu!” deyirlar. De: "agar dogru deyirsinizsa, ona banzar bir sura gatirin va Allahdan basqa kima gucunuz catirsa, onu da komaya cagirin!”” ("Yunus” surasi, 10/38).

Quranin "mocuza” kalmasi ila saciyyalandirilmasinin sabablarindan biri da yuxaridaki ayalarda vurgulandigi kimi, insanin onun hatta bir oxsarini yazmaqda aciz olmasidir. Bu acizlik, bu imkansizliq na qadar boyukdursa, mocuza da bir o qadar boyukdur. Dolayisi ila Quranin uslubunun asrlardan bari milyardlarla insan arasindan birca nafar tarafindan da taqlid edila bilmamasi bu muqaddas kitabin mocuzavi oldugunu gostaran subutlarindan biridir.

F.F.Arbutnot (F.F.Arbuthnot) "Incilin va Quranin qurulusu” ("The Construction of the Bible and the Koran”) adli kitabinda Quran haqqinda bunlari qeyd edir:

"adabi uslub baximindan dayarlandirilanda Quran yari nazm, yari nasr uslubunda tamiz arab dilinda yazilmis numunadir. Dilci alimlar bazi vaziyyatlarda Quranda istifada edilan bir cox qalib va ifadalara uygun galan duzumdan yararlansa da, Qurana oxsar bir calisma meydana gatirmak ucun gargin amak sarf etsa da, onlarin bu masalada indiya qadar nayasa muvaffaq olduqlarini hec kim deya bilmamisdir”. Quranin ifadalarinda isladilan kalmalar ham mana, ham da uslub axiciligi va tasiretma gucu baximindan cox ozal va banzarsizdir. Ancaq Quranin Allahin amr va qadagalarini bildirdiyi muqaddas bir kitab olduguna iman gatirmak istamayanlar onu muxtalif bahanalarla inkar etmaya calismislar. Allah iman gatirmayanlarin Quran haqqinda sozlarini asagidaki ayalarda bela bildirir:

"Biz ona ser oyratmadik va bu, ona hec yarasmaz da. Ona vahy olunan ancaq oyud-nasihat va aciq-askar Qurandir ki, onunla diri olanlari qorxutsun va o deyilan soz kafirlar barasinda gercak olsun.” ("Yasin” surasi, 36/69-70).